Şirketinizin bütüncül büyüme stratejisini, teknolojiyle desteklenen sürdürülebilir çözümlerle geliştirin. Eterna liderliğinde dönüşen markalar, dünyadaki gelişmelere uyum sağlamakla kalmaz, değişimi stratejik avantaj haline getirir.

Hizmetlerimizi Keşfedin
Topluluğa Katılın
Bize Ulaşın

Global Sürdürülebilirlik Danışmanlığı

Teknolojiyle desteklenen sürdürülebilir çözümlerle; finansal, çevresel, sosyal ve iletişim odaklı etkileri bir araya getirerek şirketiniz için bütüncül büyüme stratejileri geliştiriyoruz.

Görünen Problem

Sürdürülebilir bir gelecek için marka stratejinizi yeniden yazmaya hazır mısınız?

Bugünün iş dünyası, değişen ekonomik, çevresel ve sosyal dinamiklere hızla uyum sağlamayı kaçınılmaz kılıyor.

Gerçek dönüşüme, dağınık çabalarla değil, bütüncül bir stratejiyle ulaşmak mümkün. Artan regülasyonlar, ESG zorunlulukları, teknoloji devrimi ve paydaş beklentileri karşısında geleneksel yaklaşımlar yetersiz kalıyor.

Çoğu şirket, stratejisini parçalara bölerek ivme kazanmaya çalışıyor. Oysa sürdürülebilir başarı için bütüncül bir yaklaşım şart.

Bugünün kurumları için gereken şey: Esnek, entegre ve ölçülebilir çözümler geliştirerek dönüşmek.

Çözüm Önerimiz

Eterna, markanın, sürdürülebilir
dünyaya uyum sağlamanın ötesine geçerek;
standartları belirleyip, dönüşümü yönetenler arasında anılmasına aracılık eder.

Finansal, çevresel, sosyal ve iletişim odaklı etkileri tek ve güçlü bir stratejide birleştiriyoruz. Finansal istikrardan çevresel etkiye, stratejik iletişimden teknoloji entegrasyonuna kadar ölçülebilir, sürdürülebilir çözümler sunuyoruz. Çok disiplinli uzmanlık ve teknoloji desteğiyle bu karmaşıklığı sadeleştiriyor, uzun vadeli büyüme için dönüşüm sağlıyoruz

Stratejik planlama ve bütünsel yönetim

ESG ve iklim liderliği

Finansal dayanıklılık ve risk yönetimi

Yapay Zeka ve Nesnelerin İnterneti destekli veri sistemleri

Paydaş stratejisi ve iletişimi

Küresel uyumluluk ve uluslararası genişleme

Süreç Akışı

Dönüşüm, düşünceyle başlar; teknolojiyle büyür.

Adım 1

İhtiyaçları analiz ediyoruz – Veri, içgörü ve trend analiziyle başlıyoruz.

Adım 2

Multidisipliner stratejiler geliştiriyoruz – Disiplinler arası uzmanlıkla özel büyüme
haritaları oluşturuyoruz

Adım 3

Çözümleri uyguluyoruz ve teknolojiyle güçlendiriyoruz – Stratejiye uygun
teknoloji tabanlı sistemler kuruyoruz.

Adım 4

Etkiyi ölçüyor ve sürekli optimize ediyoruz – Sahaya taşıyıp, ölçüm ve
iyileştirmeyle büyümeyi destekliyoruz.

Tecrübemizle sektörel sınırları aşan çözümler üretmeye hazırız.

Tüm makaleler için tıklayınız…

Scroll to Top

Sürdürülebilirlik Sözlüğü

A | B | C | Ç | D | E | F | G | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V |  Y | Z

A

Adil Dönüşüm

Yeşil dönüşüm süreçlerinde sosyal adaletin sağlanmasını hedefleyen politikalar bütünüdür. İş gücü kaybını önlemeyi, toplumsal eşitliği korumayı amaçlar.

Adil ticaret

Gelişmekte olan ülkelerdeki çiftçiler ve zanaatkârlar için adil ücretler, güvenli çalışma koşulları ve sürdürülebilir uygulamaları garanti eden küresel bir hareket ve sertifikasyon sistemidir. Tedarik zincirlerinde sosyal adaleti ve çevresel yönetişimi önceliklendirir.

Aktif ulaşım

Kentsel planlama ve sürdürülebilirlik bağlamında, fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltan, insan gücüyle gerçekleştirilen hareketliliği (yürüme, bisiklete binme vb.) tanımlayan bir terimdir.

Aşağı dönüşüm

Bir malzemeyi, genellikle bozulma veya kirlenme nedeniyle, orijinalinden daha düşük kalitede veya işlevsellikte bir ürüne dönüştürme sürecidir. Yukarı dönüşümün aksine, malzemenin değerini düşürerek yeniden kullanımını sınırlar.

Atık akışı

Atık malzemelerin oluşumundan (örneğin, haneler, sanayi) nihai bertaraf veya geri kazanımına kadar olan tüm süreci kapsar. Toplama, ayırma, işleme, geri dönüştürme ve depolama gibi aşamaları içerir.

Atık hiyerarşisi

Atıkların çevresel etkisini en aza indirmek amacıyla geliştirilen önceliklendirme çerçevesidir. Stratejiler en çok tercih edilenden en az tercih edilene doğru sıralanır: önleme, yeniden kullanım, geri dönüşüm, geri kazanım (örneğin atıktan enerji üretimi) ve bertaraf (enerji üretimi olmaksızın yakma veya depolama).

B

Bilim temelli hedefler (SBT’ler)

Sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik kurumsal veya örgütsel hedeflerdir. Paris Anlaşması ile uyumlu olarak, küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin yani 2°C’nin çok altında, ideal olarak 1,5°C’de sınırlamayı amaçlayan iklim bilimiyle örtüşür.

Bilinçli kapitalizm

Etik, sosyal ve çevresel sorumluluğu temel iş stratejilerine entegre eden, yalnızca hissedarlar için değil, tüm paydaşlar için değer yaratmayı hedefleyen bir ekonomik yaklaşımdır. Şirketlerin hem kâr elde edebileceği hem de amaç odaklı çalışabileceği düşüncesine dayanır.

Bilinçli tüketicilik

Satın alma kararlarını etik, sosyal ve çevresel etkilere göre vermeyi; sürdürülebilirlik, adalet ve şeffaflıkla uyumlu ürün ve hizmetleri önceliklendirmeyi ifade eder. Fiyat odaklı tüketimden, değer temelli sorumlu tüketime geçişi temsil eder.

Biodegradable / Toprakta çözünebilir

Bir ürünün mikroorganizmalar, mantarlar veya bakteriler yardımıyla zaman içinde doğal olarak ayrışabileceği ve doğaya zarar vermeden toprağa veya doğal çevreye geri dönebileceği anlamına gelir.

Biyoçeşitlilik

Belirli bir ekosistem veya bölgede bulunan tüm yaşam formlarının çeşitliliğidir. Türler arası çeşitlilik, aynı tür içindeki genetik çeşitlilik ve bu türlerin oluşturduğu ekosistemlerin çeşitliliğini kapsar.

Biyoekonomi

Fosil bazlı kaynaklar yerine yenilenebilir biyolojik malzemeler (örneğin bitkiler, algler, atık biyokütle) kullanarak enerji, ürün ve hizmet üreten ekonomik sistemdir. Sürdürülebilir çözümler için biyoteknoloji, tarım ve sanayiyi bir araya getirir.

Biyoenerji

Bitkiler, tarımsal atıklar, algler veya hayvan atıkları gibi biyokütle kaynaklarından, yakma, fermantasyon veya kimyasal dönüşüm yoluyla elde edilen enerjidir. Etanol, biyodizel, biyogaz ve odun peletleri en yaygın türler arasındadır.

Biyomimikri (Biyomimetik)

Doğada bulunan modellerden, süreçlerden ve sistemlerden ilham alarak, verimli ve sürdürülebilir çözümler geliştirmeyi amaçlayan tasarım yaklaşımıdır. Teknoloji, malzeme ve süreçlerin doğayı taklit ederek geliştirildiği bir alandır.

Biyoyakıt

Yenilenebilir biyolojik kaynaklardan (örneğin bitkiler, algler, organik atıklar) elde edilen sıvı, katı veya gaz yakıtlardır. En bilinen türleri arasında mısır veya şeker kamışından üretilen etanol ve bitkisel ya da hayvansal yağlardan elde edilen biyodizel bulunur.

Brüt ve net emisyonlar

Brüt emisyonlar, bir ülke, şirket veya ürün tarafından belirli bir süre içinde herhangi bir karbon giderimi veya telafi unsuru dikkate alınmaksızın yayılan toplam sera gazı miktarıdır.
Net emisyonlar, brüt emisyonlardan, ormanlar gibi karbon emici unsurlar ya da doğrudan hava yakalama teknolojileri ile uzaklaştırılan CO₂ miktarının çıkarılmasıyla elde edilir. Net sıfır hedeflerine ulaşmada temel ölçüttür.

Büyüme sonrası ekonomi

Ekonomik büyümeyi merkeze almadan, toplum refahı, çevresel denge ve yaşam kalitesini önceleyen kalkınma yaklaşımıdır.

Büyümeme / Negatif büyüme hareketi

Sürekli ekonomik büyüme fikrine karşı çıkarak, çevre koruma ve toplumsal refahı ön plana alan bilinçli küçülme yaklaşımıdır.

C

Ç

Çevre yönetim sistemleri

Kuruluşların, çevresel etkilerini izlemek, yönetmek ve azaltmak amacıyla kullandıkları yapılandırılmış bir çerçevedir. Bu sistem; politikalar, prosedürler ve sürekli iyileştirme adımlarıyla iş süreçlerini sürdürülebilirlik hedefleri ve yasal düzenlemelerle uyumlu hale getirir.

D

Dağıtık Enerji Sistemleri

Yerel, merkezi olmayan ve genellikle yenilenebilir kaynaklara dayalı enerji üretim sistemleridir. Enerji üretimini tek bir merkez yerine farklı noktalara yayarak enerji güvenliği ve verimliliği sağlar.

Değer zinciri

Bir işletmenin bir ürünü veya hizmeti sunmak için ham madde tedarikinden üretime, dağıtıma ve son kullanıma kadar yürüttüğü tüm faaliyetler dizisidir. Hem birincil (örneğin üretim) hem de destekleyici (örneğin Ar-Ge) süreçlerde her aşama ürüne değer katar.

Doğayla İlgili Finansal Açıklamalar Görev Gücü (TFND)

Kuruluşların doğaya olan bağımlılıklarını ve bu alandaki etkilerini değerlendirmesi, açıklaması ve yönetmesi için geliştirilen küresel ve piyasa odaklı bir çerçevedir. İklimle İlgili Finansal Açıklamalar Görev Gücü’ne (TCFD) benzer şekilde çalışır ancak odak noktası biyolojik çeşitlilik ve ekosistemlerdir.

Doğa pozitif

Biyolojik çeşitlilik kaybını 2030 yılına kadar durdurmayı ve tersine çevirmeyi, 2050 yılına kadar ise ekosistemlerin tamamen iyileşmesini hedefleyen küresel bir yaklaşımdır. Tür bolluğu, ekosistem sağlığı ve genetik çeşitlilikte ölçülebilir kazanımlar gerektirir.

Doğal sermaye

Ormanlar, su kaynakları ve mineraller gibi yenilenebilir ve yenilenemez doğal kaynakların yanı sıra temiz hava, verimli toprak ve iklim düzenlemesi gibi hizmetler sağlayan ekosistemlerin toplamıdır. Ekonomik ve sosyal refahın temelidir.

Doğa sermayesi muhasebesi

Doğal kaynakların ve ekosistem hizmetlerinin ekonomik karar alma süreçlerine dahil edilmesini sağlayan uygulamadır. Doğal varlıkların işletmeler ve ülkeler düzeyinde görünür kılınmasını amaçlar.

Doğa temelli çözümler

Çevresel ve toplumsal sorunları (örneğin iklim değişikliği, sel, biyolojik çeşitlilik kaybı) ele almak için doğal ekosistemleri kullanan sürdürülebilir yaklaşımlardır. Doğayla uyum içinde çalışarak insan refahını artırmayı hedefler.

Donut ekonomisi

Kate Raworth tarafından geliştirilen bu model, herkesin temel ihtiyaçlarının karşılandığı ve gezegenin sınırlarına saygı gösterildiği bir ekonomik çerçevedir. İç ve dış halka ile temsil edilen donut şekli, sosyal temel ile ekolojik tavan arasındaki güvenli ve adil alanı gösterir.

Döngüsel biyoekonomi

Yenilenebilir biyolojik kaynakların, döngüsel ekonomi ilkeleri doğrultusunda kullanıldığı sürdürülebilir ekonomik modeldir. Atıkların en aza indirilmesi ve kaynakların yeniden değerlendirilmesi esastır.

Döngüsel ekonomi

Ürünlerin, malzemelerin ve kaynakların mümkün olduğunca uzun süre kullanımda tutulduğu, atığın önlenerek sistem içinde yeniden değerlendirildiği ekonomik yaklaşımdır. Al-yap-at modeline alternatif olarak sürdürülebilirliği merkezine alır.

Döngüsel şehirler

Kentsel alanlarda döngüsel ekonomi ilkelerinin uygulanmasını temel alan bir şehircilik anlayışıdır. Kaynakların verimli kullanılması, atıkların azaltılması ve sürdürülebilir yaşam alanlarının geliştirilmesi hedeflenir.

E

E-atık

Kullanım ömrünü tamamlamış elektronik veya elektrikli cihazlardır (örneğin akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar, buzdolapları). Kısa ürün ömürleri ve yüksek tüketim oranı nedeniyle hızla büyüyen bir atık akışı oluştururlar.

Eko-inovasyon

Çevresel etkileri azaltan yenilikçi ürünlerin, süreçlerin ve iş modellerinin geliştirilmesidir. Sürdürülebilir çözümlerle çevresel performansı ve rekabet gücünü birlikte artırmayı hedefler.

Ekosistem veya doğa restorasyonu

Bozulmuş, hasar görmüş veya yok olmuş ekosistemlerin doğal yapısını, işleyişini ve biyolojik çeşitliliğini yeniden tesis etmeye yönelik bilinçli bir süreçtir. Habitat kaybı, iklim değişikliği ve türlerin yok oluşuyla mücadelede önemli bir rol oynar.

Ekosistem veya doğa rejenerasyonu

Restorasyondan daha ileri giden, ekosistem sağlığını aktif olarak iyileştirmeye yönelik proaktif bir yaklaşımdır. Biyolojik çeşitliliği, dayanıklılığı ve ekosistem hizmetlerini artırmayı hedefler. Doğal süreçleri yeniden canlandırarak daha sürdürülebilir bir ekolojik denge kurar.

Elektrikli araç

İçten yanmalı motorlar yerine şarj edilebilir piller veya yakıt hücreleriyle çalışan, tamamen veya kısmen elektrikle çalışan bir taşıttır. Egzoz emisyonlarını ortadan kaldırır ve özellikle yenilenebilir enerjiyle beslendiğinde hava kirliliği ve sera gazı salımını azaltır.

Emisyon ticareti planı (ETS)

Sera gazı emisyonlarını azaltmak için oluşturulan piyasa temelli bir sistemdir. Toplam emisyon miktarına bir üst sınır konur ve katılımcıların bu sınırlar dâhilinde emisyon izinlerini (karbon kredileri) alıp satmasına imkân tanır. “Cap-and-trade” olarak da bilinir.

Entegre raporlama

Bir kuruluşun finansal performansını çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) etkileriyle birlikte ele alan raporlama sistemidir. Değer yaratım süreçlerini uzun vadeli bir bakışla ele alır ve geleneksel sürdürülebilirlik raporlarının ötesine geçerek riskler ve fırsatlar arasındaki bağlantıları ortaya koyar.

Etik yatırım

Ahlaki, sosyal veya çevresel değerlerle uyumlu şirketlere, fonlara veya projelere yatırım yapılmasıdır. Topluma ya da çevreye zarar veren faaliyetlerden kaçınarak, pozitif etki yaratmayı amaçlar. Sosyal olarak sorumlu yatırım (SRI) olarak da adlandırılır.

F

Fosil yakıtlar

Kömür, petrol ve doğal gaz gibi milyonlarca yıl önceki bitkiler ve algler gibi organik maddelerin ayrışmasıyla oluşan enerji kaynaklarıdır. Yakıldıklarında depolanmış karbonu karbondioksit (CO₂) olarak atmosfere salarak iklim değişikliğini tetiklerler.

G

Gezegensel sınırlar

İnsan faaliyetlerinin dünya üzerindeki güvenli sınırlarını belirleyen çevresel eşikler sistemidir.

Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR)

Üreticilerin ürünlerinin tüm yaşam döngüsünden sorumlu tutulduğu politika yaklaşımıdır.

Geri dönüşüm

Kaynak tüketimini önlemek, çöp sahası atıklarını ve çevre kirliliğini azaltmak için kullanılmış veya atık malzemelerin toplanması, sınıflandırılması ve yeni ürünlere işlenmesi sürecidir.

Geri dönüştürülebilir

Orijinal amacından sonra işlenip yeniden kullanılabilme özelliğine sahip; atık miktarı azaltılmış ve kaynakları korunmuş üründür.

H

Hibrit araç

Genellikle bir benzinli motor ve bir elektrik motoru olmak üzere iki veya daha fazla güç kaynağını birleştirerek yakıt verimliliğini artıran ve geleneksel araçlara kıyasla emisyonları azaltan araçtır. Tamamen elektrikli arabaların aksine, hibritler pillerini rejeneratif frenleme ve içten yanmalı motor aracılığıyla şarj eder; fişe takarak değil.

I

İ

İklim adaleti

İklim krizinin toplumsal eşitsizliklerini vurgulayan, hak temelli bir yaklaşımdır.

İklim adaptasyonu

Doğal ve insanlar tarafından geliştirilen sistemlerdeki kırılganlığı azaltmak ve dayanıklılığı artırmak için gerçek veya beklenen iklim değişikliği etkilerine (örneğin yükselen denizler, aşırı hava koşulları) uyum sağlama sürecidir. Azaltma (nedenleri ele alma) aksine, adaptasyon sonuçlarını yönetmeye odaklanır.

İklim değişikliği

Atmosferdeki başlıca sera gazı konsantrasyonlarını artıran insan faaliyetlerinin (örneğin fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma) yarattığı küresel veya bölgesel iklim modellerindeki uzun vadeli değişimlerdir. Değişikliğe doğal faktörler de (örneğin volkanik patlamalar) katkıda bulunur ancak modern çağda bu, ikincildir.

İklim değişikliğini azaltma

Sera gazı emisyonlarını azaltmak veya önlemek ve uzun vadeli iklim değişikliğinin büyüklüğünü sınırlamak için yapılan eylemlerdir. Bu, düşük karbonlu sistemlere geçişi ve küresel sıcaklıkları dengelemek için doğal karbon depolarını geliştirmeyi içerir.

İklim eylemi

Sera gazı emisyonlarını azaltmayı ve dayanıklılığı artırmayı amaçlayan politikalar, teknolojiler ve davranış değişiklikleri yoluyla iklim değişikliğini hafifletme ve buna uyum sağlama çabalarıdır. Bilimsel hedeflerle uyumlu küresel, ulusal ve yerel girişimleri kapsar; örneğin, Paris Anlaşması kapsamında ısınmayı 1,5°C ile sınırlamak.

İklimle İlgili Finansal Açıklamalar Görev Gücü (TCFD)

Finansal İstikrar Kurulu (FSB) tarafından 2015 yılında, şirketlerin ve finansal kurumların finansal raporlamalarında iklimle ilgili riskleri ve fırsatları açıklamaları için standartlaştırılmış yönergeler geliştirmek amacıyla kurulan küresel bir girişimdir.

İleri dönüşüm (Upcycling)

Atık malzemeleri, yan ürünleri veya istenmeyen ürünleri daha yüksek kalitede, işlevsellikte veya çevresel değerde yeni malzemelere veya ürünlere dönüştürme sürecidir.

İş dönüşümü

Uzun vadeli rekabet gücü ve dayanıklılık elde etmek için genellikle teknoloji, pazar değişimleri veya sürdürülebilirlik zorunlulukları tarafından yönlendirilen, strateji, operasyonlar veya kültürde temel, kuruluş çapında bir değişikliktir.

İş modeli

Bir şirketin değer önerisini, hedef müşterilerini, operasyonel süreçlerini ve maliyet yapısını tanımlayarak gelir ve kâr elde etme planıdır.

İşletme dayanıklılığı

Bir organizasyonun sahip olduğu, sürekli operasyonları sürdürürken ve paydaşları korurken, bir yandan da ekonomik şoklar, iklim felaketleri veya siber saldırılar gibi kesintileri öngörme, bunlara uyum sağlama ve bunlardan kurtulma yeteneğidir.

J

K

Kaitiakitanga

Māori kültüründe, toprağa (whenua), suya (wai) ve ekosistemlere olan derin manevi ve atadan kalma bağlara dayanan, koruyuculuk ve çevrenin sürdürülebilir yönetimi uygulamasını somutlaştıran temel bir kavramdır.

Karbon ayak izi

Bir birey, kuruluş, etkinlik veya ürünün yaşam döngüsü boyunca doğrudan veya dolaylı olarak yaydığı toplam sera gazı miktarıdır (başlıca karbondioksit, CO₂). Karbondioksit eşdeğerleri (CO₂e) cinsinden ölçülerek, metan (CH₄) ve nitröz oksit (N₂O) gibi diğer gazları da kapsar.

Karbon dengeleme

Sera gazı emisyonlarını telafi etmek amacıyla başka bir yerde eşdeğer miktarda CO₂’yi azaltan, önleyen veya ortadan kaldıran projelere yatırım yapma uygulamasıdır. Yenilenebilir enerji, ormanlaştırma ve metan yakalama gibi çözümleri içerebilir.

Karbon emisyonları

Karbondioksit (CO₂) ve diğer karbon içeren bileşiklerin salınımıdır. Genellikle fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma ve sanayi faaliyetlerinden kaynaklanır. Bu emisyonlar atmosferde ısıyı hapsederek iklim değişikliğine neden olur.

Karbon kredisi

Bir metrik ton karbondioksit (CO₂) veya eşdeğer sera gazı (GHG) emisyonu hakkını temsil eden, alınıp satılabilir bir sertifikadır. Genellikle düzenleyici emisyon ticaret sistemlerinde veya gönüllü dengeleme programlarında kullanılır.

Karbon nötr

Bir varlık tarafından atmosfere salınan sera gazlarının, eşdeğer miktarda uzaklaştırılması veya dengelenmesi ile elde edilen durumdur. Bu hedef, emisyonların azaltılması, karbon sekestrasyonu ve onaylı dengeleme projeleriyle sağlanabilir.

Karbon pozitif

Bir kuruluş, proje veya bireyin atmosfere saldığı karbondan daha fazlasını uzaklaştırarak net negatif karbon ayak izi elde ettiği durumu ifade eder. Karbon nötrlüğünün ötesine geçerek iklim iyileşmesine aktif katkı sağlar.

Karbon sekestrasyonu

Atmosferik karbondioksitin (CO₂) uzun vadeli yakalanması ve depolanmasıdır. Bu süreç ormanlar, toprak ve okyanuslar gibi doğal yollarla veya karbon yakalama ve depolama gibi teknolojilerle gerçekleştirilebilir.

Karbon sıfır (veya sıfır karbon)

Bir ürün, sistem veya organizasyonun faaliyetlerinde karbondioksit emisyonu üretmediği bir durumu ifade eder. Telafiye gerek kalmadan, doğrudan emisyonları ortadan kaldırmaya odaklanır.

Karbon tarımı

Toprak yönetimi ve tarım uygulamaları aracılığıyla atmosferdeki karbonun yakalanmasını ve toprakta depolanmasını hedefleyen bir yaklaşımdır. Sürdürülebilir tarımın iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolünü güçlendirir.

Karbonsuzlaştırma

Enerji, ulaşım ve sanayi gibi sektörlerde sera gazı emisyonlarının sistematik şekilde azaltılması veya ortadan kaldırılması sürecidir. Teknoloji, politika ve davranış değişikliklerini içerir.

Karbondioksit (CO₂)

Fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma ve bazı doğal süreçler sonucu atmosfere salınan renksiz ve kokusuz bir sera gazıdır. Isı tutma özelliği nedeniyle iklim değişikliğinin başlıca insan kaynaklı nedenlerinden biridir.

Karbondioksit eşdeğeri

Farklı sera gazlarının ısı tutma kapasitelerinin ortak bir ölçü birimine, yani karbondioksite (CO₂) dönüştürülmesidir. Böylece tüm sera gazları karşılaştırılabilir hale gelir.

Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonları

Bir kuruluşun doğrudan (Kapsam 1), dolaylı enerji kaynaklı (Kapsam 2) ve tedarik zinciri dahil tüm dolaylı (Kapsam 3) sera gazı emisyonlarını sınıflandıran çerçevedir. GHG Protokolü tarafından tanımlanır.

Kompostlanabilir

Uygun koşullar altında tamamen biyolojik olarak ayrışarak toksik kalıntı bırakmadan su, karbondioksit ve organik maddeye dönüşebilen malzemelerdir. Genellikle endüstriyel kompostlama tesislerinde işlenmeleri gerekir.

Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS)

Şirketlerin ekonomik faaliyetlerini yürütürken sosyal, çevresel ve etik sorumlulukları dikkate alarak topluma ve paydaşlara değer katmayı hedefledikleri sürdürülebilir iş modelidir.

Küresel ısınma

Atmosferdeki sera gazlarının artışıyla Dünya’nın ortalama yüzey sıcaklığında uzun vadeli yükselişi ifade eder. Fosil yakıt kullanımı, ormansızlaşma ve sanayi faaliyetleri en önemli insan kaynaklı nedenlerdir.

L

M

Maori dünya görüşü

Aotearoa’daki (Yeni Zelanda) Maori halkının, tüm canlı ve cansız varlıkların birbirine ruhsal, atasal ve ekolojik bağlarla bağlı olduğunu vurgulayan bütünsel bir Yerli bakış açısıdır.

Mātauranga Māori

Aotearoa’daki (Yeni Zelanda) Māori halkı tarafından geliştirilmiş, ekolojik bilgi, kültürel uygulamalar ve atalara dayanan öğretileri kapsayan bilgi ve bilgelik sistemidir. Batı bilimiyle birlikte geçerli ve tamamlayıcı bir bilgi kaynağı olarak kabul edilir.

Materyal döngüselliği göstergesi

Bir üründe kullanılan materyallerin ne ölçüde yeniden kullanılabilir veya geri dönüştürülebilir olduğunu ölçen göstergedir. Ürünlerin döngüsel ekonomi ilkelerine ne kadar uygun olduğunu değerlendirmeye yardımcı olur.

Mavi ekonomi

Okyanus ve kıyı kaynaklarının sürdürülebilir şekilde kullanımı yoluyla ekonomik büyüme, geçim kaynakları ve deniz ekosistemlerinin korunmasını bir arada destekleyen ekonomik modeldir.

Mavi karbon

Mangrovlar, deniz çayırları ve tuz bataklıkları gibi kıyı ve deniz ekosistemlerinin yakalayıp depoladığı karbondur. Bu habitatlar, karasal sistemlere kıyasla çok daha büyük miktarda karbonu uzun süreli olarak depolayabilir.

Mikrofinans

Geleneksel bankacılık hizmetlerine erişimi olmayan düşük gelirli bireylere veya küçük ölçekli girişimcilere kredi, tasarruf ve sigorta gibi finansal hizmetler sunan sistemdir. Ekonomik katılımı artırarak yoksulluğu azaltmayı ve toplulukları güçlendirmeyi hedefler.

Mikroplastikler

5 mm’den küçük, ekosistemleri kirleten plastik parçacıklardır. Genellikle büyük plastiklerin zamanla parçalanmasıyla ya da mikroboncuk olarak özel üretimle oluşurlar. Doğada uzun süre kalır ve besin zincirlerine karışabilir.

Modern kölelik

Bireylerin zorla çalıştırma, borç karşılığı çalıştırılma, insan ticareti veya zorlama gibi yollarla özgürlüklerinin ellerinden alındığı ciddi bir sömürü biçimidir. Çoğunlukla küresel tedarik zincirleri ve sosyal eşitsizliklerle ilişkilidir.

N

Net sıfır yol haritası

Sera gazı emisyonlarının net sıfıra indirilmesini sağlamak üzere belirlenmiş, bilim temelli ve kademeli adımlarla ilerleyen yol haritasıdır.

O

Ö

P

Paris Anlaşması

2015 yılında COP21’de kabul edilen ve 196 ülke tarafından imzalanan, küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin 2°C’nin çok altında, tercihen 1,5°C’de sınırlamayı hedefleyen yasal bağlayıcılığı olan uluslararası iklim anlaşmasıdır.

Paylaşılan değer

Şirketlerin ekonomik kazanç sağlarken aynı zamanda toplumsal ve çevresel fayda da yaratmalarını hedefleyen iş stratejisidir. Sosyal sorunlara çözüm üretirken rekabet avantajını artırır.

Paylaşım ekonomisi

Kullanılmayan veya az kullanılan varlık ve hizmetlerin dijital platformlar aracılığıyla paylaşılmasına dayalı ekonomik sistemdir. Sahiplik yerine erişimi ön plana çıkarır ve eşler arası (P2P) etkileşimi teşvik eder.

R

Restorasyon

Hasar görmüş, bozulmuş veya tükenmiş bir sistemin, ürünün veya doğal alanın onarılarak eski işlevsel ve sağlıklı hâline getirilmesi sürecidir.

S

Sera gazları

Atmosferde bulunan ve güneşten gelen radyasyonun bir kısmını emerek Dünya’nın yüzeyini ısıtan gazlardır. Bu gazlar doğal sera etkisini oluşturarak gezegenin yaşanabilir sıcaklıkta kalmasını sağlar. Ancak insan faaliyetleri sonucu atmosferdeki sera gazı konsantrasyonlarının artması, küresel ısınma ve iklim değişikliğine yol açmaktadır.

Sıfır atık

Kaynakların verimli kullanılması, atık oluşumunun önlenmesi ve oluşan atıkların mümkün olduğunca geri dönüştürülerek ekonomiye yeniden kazandırılmasını hedefleyen bir atık yönetimi felsefesi ve uygulama modelidir.

Sıfır karbon (veya karbon sıfır)

Emisyonların mümkün olan her noktada ortadan kaldırıldığı ve geriye kalanların karbon giderimi ile dengelendiği, net karbondioksit (CO₂) salımının sıfır olduğu bir durumu ifade eder. Bu, yeniden ormanlaştırma veya karbon yakalama gibi yöntemlerle sağlanır.

Sistem düşüncesi

Karmaşık sistemlerin bileşenlerinin birbirleriyle nasıl etkileşime girdiğini ve bu etkileşimlerin sistemin genel işleyişine nasıl yön verdiğini inceleyen yaklaşımdır. Geri bildirim döngüleri ve bütünsel analiz vurgulanır. BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları gibi birbirine bağlı hedeflerin temeli olarak kabul edilir.

Somut karbon

Yapı malzemelerinin (özellikle çimento ve beton) üretimi, taşınması ve kullanımı sırasında ortaya çıkan karbon ayak izini ifade eder. Beton üretimi, dünya genelindeki sera gazı emisyonlarının önemli bir bölümünü oluşturur.

Sosyal girişim

Finansal kârın ötesinde sosyal ya da çevresel bir misyonu da amaçlayan iş modelidir. Gelirini hissedar getirisi yerine, sosyal etkisini artırmak amacıyla yeniden yatırıma yönlendirir.

Sosyal sermaye

Toplumun bireyleri, grupları ve kurumları arasındaki güven, iş birliği ve sosyal ağlardan oluşan ilişki sermayesidir. Kolektif fayda üretimi açısından ekonomik ve beşeri sermayeden farklı bir kaynak türüdür.

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA)

2015 yılında Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen ve 2030 yılına kadar sosyal, çevresel ve ekonomik sorunları çözmeyi hedefleyen 17 küresel amaçtan oluşur. Barış, eşitlik ve gezegen sağlığı için evrensel bir çerçeve sunar.

Sürdürülebilir tasarım

Ürün, sistem ve yapıların çevresel etkiyi azaltacak şekilde; kaynak verimliliği, yenilenebilir malzeme kullanımı ve uzun ömürlü tasarım ilkeleriyle oluşturulması yaklaşımıdır.

Sürdürülebilir tedarik

Mal ve hizmet alımının; çevresel etkileri en aza indiren, sosyal sorumluluk taşıyan ve ekonomik açıdan verimli olacak biçimde yönetilmesidir. Tedarik zincirindeki her aşamada sürdürülebilirlik ilkelerini gözetir.

Sürdürülebilir ve yeşil finans

Finansal kararların yalnızca ekonomik getiriye değil, çevresel koruma, sosyal adalet ve yönetişim ilkelerine (ESG) dayandırıldığı yaklaşım setidir. Finansal sistemin dönüştürülerek pozitif etki yaratması amaçlanır.

Sürdürülebilir işletme

Kârlılık, çevresel sorumluluk ve toplumsal faydayı dengeleyen uzun vadeli bir iş anlayışıdır. Triple bottom line yaklaşımını benimseyerek insan, gezegen ve kâr ekseninde değer üretir.

Sürdürülebilirlik

Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama yetisini riske atmadan, mevcut neslin çevresel, sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarını denge içinde karşılamayı hedefleyen uygulamalar bütünüdür.

Ş

T

Te ao Māori

‘Māori dünyası’, Aotearoa’daki (Yeni Zelanda) Māori halkının değerlerini, bilgi sistemlerini ve kültürel uygulamalarını içeren bütünsel dünya görüşüdür. İnsan, doğa ve ruhsal varlıklar arasındaki bağı temel alır.

Tedarik zinciri

Bir ürün veya hizmetin ham maddeden nihai kullanıcıya ulaşana kadar geçtiği tüm süreçleri, paydaşları ve faaliyetleri kapsayan ağ yapısıdır. Planlama, üretim, lojistik ve dağıtım gibi aşamaları içerir.

Toplu etki

Kamu, özel sektör, sivil toplum, akademi ve yerel toplulukların ortak bir hedef etrafında koordineli ve uzun vadeli iş birliği yürütmelerine dayanan sürdürülebilir kalkınma stratejisidir. Sistemik dönüşüm yaratmayı amaçlar.

U

Ü

Üçlü alt çizgi (TBL)

Bir işletmenin başarısını yalnızca finansal kârlılıkla değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik (planet) ve sosyal adalet (people) performanslarıyla birlikte değerlendiren sürdürülebilirlik çerçevesidir. 1994 yılında John Elkington tarafından ortaya atılmıştır.

Ürün yönetimi

Bir ürünün yaşam döngüsü boyunca üretici, perakendeci, tüketici ve atık yönetimi gibi tüm paydaşların çevresel, sağlık ve sosyal etkileri azaltma sorumluluğunu paylaştığı ilkedir.

V

Y

Yapılı çevre

İnsanların yaşadığı, çalıştığı ve sosyal olarak etkileşimde bulunduğu binalar, yollar, altyapı sistemleri, parklar ve ulaşım ağları gibi insan yapımı çevresel alanların bütünüdür.

Yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA)

Bir ürün, hizmet veya sürecin hammadde temininden bertarafa kadar olan tüm aşamalarındaki çevresel etkileri değerlendiren bilimsel yöntemdir. Karbon salımı, su tüketimi ve toksisite gibi etkiler ölçülerek değerlendirilir.

Yerel Dayanıklılık

Yerel toplulukların sosyal, çevresel ve ekonomik krizlere karşı hazırlıklı olma, tepki verme ve iyileşme kapasitelerini ifade eder. Dayanıklı sistemler, uzun vadeli sürdürülebilirlik için temel oluşturur.

Yerleştirme (Insetting)

Şirketlerin karbon dengelemesini harici yollarla değil, doğrudan kendi tedarik zinciri içindeki projelerle gerçekleştirdiği sürdürülebilirlik stratejisidir. Karbon azaltımı sağlarken yerel topluluklara da fayda sunmayı amaçlar.

Yeniden üretim

Kullanılmış ürünlerin sökülerek, temizlenerek, hasarlı parçalarının onarılarak veya değiştirilerek ve ardından performans testlerinden geçirilerek yeni gibi kullanılabilir hâle getirilmesini sağlayan endüstriyel süreçtir.

Yenilenebilir enerji

Güneş, rüzgar, su, jeotermal ısı ve biyokütle gibi doğal olarak kendini yenileyen ve tükenmeyen enerji kaynaklarından elde edilen enerjidir. Fosil yakıtlara kıyasla çok daha az sera gazı emisyonuna yol açar.

Yenilenme

Bir sistemin, yapının veya doğa parçasının onarılması, eski hâline getirilmesi ya da yeniden büyümesi sürecidir. Doğal ekosistemlerden teknolojik uygulamalara kadar geniş bir alanda gerçekleşebilir.

Yenileyici ekonomi / Yenileyici iş modelleri

Doğal sistemlerin onarımını ve toplumsal refahın artırılmasını amaçlayan iş yapış biçimidir. Sürdürülebilirliğin ötesine geçerek doğayı aktif olarak iyileştirmeyi hedefler.

Yenileyici Mavi Ekonomi / Mavi Ekonomi 2.0

Kıyı ve deniz ekosistemlerinde yalnızca sürdürülebilirliği değil, aynı zamanda ekolojik iyileşmeyi amaçlayan ekonomi modelidir. Deniz yaşamını desteklerken yerel topluluklara da fayda sağlar.

Yeşil aklama (Greenwashing)

Şirketlerin veya markaların çevreye duyarlıymış gibi görünerek yanıltıcı iletişim yöntemleri kullanmasıdır. Gerçek çevresel etkiyi azaltmak yerine, algı yönetimiyle ‘yeşil’ bir imaj yaratmayı hedefler.

Yeşil sessizlik (Greenhushing)

Şirketlerin veya kurumların sürdürülebilirlik faaliyetlerini kamuya duyurmaktan kaçınmasıdır. Genellikle eleştirilme, yasal riskler ya da tepki görme endişesiyle oluşur.

Yeşil tahviller ve krediler

Sürdürülebilir projelere finansman sağlamak amacıyla çıkarılan borçlanma araçlarıdır. Gelirlerinin tamamı ya da bir kısmı yenilenebilir enerji, enerji verimliliği veya çevre koruma gibi ‘yeşil’ yatırımlara aktarılır.

 

Z

Çerez Bildirimi

Size daha iyi bir tarama deneyimi sunmak, kişiselleştirilmiş içerikler göstermek ve trafiğimizi analiz etmek için çerezleri kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam ederek çerez kullanımımıza izin vermiş oluyorsunuz. Çerez tercihlerinizi dilediğiniz zaman tarayıcı ayarlarından yönetebilirsiniz.

Kabul Et
Daha Fazla Bilgi